อาหารไทยพื้นเมือง

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีสถานที่ท่องเที่ยวไม่มากนัก แต่มีพื้นที่ครอบคลุมประเทศไทยมาก และมีจังหวัดสำคัญคือ ขอนแก่น นครราชสีมา อุบลราชธานี ซึ่งมีประชากรมากกว่าภาคอื่น ๆ คนในท้องถิ่นมีอัธยาศัยไมตรีจิตต่อนักท่องเที่ยว จึงทำให้ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นสถานที่ที่น่าท่องเที่ยวภาคหนึ่งของประเทศไทย

อาหารพื้นเมืองของภาคตะวันออกเฉียงเหนือค่อนข้างจะเหมือนกับประเทศลาว ซึ่งมีพรมแดนติดกับประเทศไทย โดยจะมีข้าวเหนียวเป็นอาหารหลัก นอกจากรับประทานข้าวเหนียวเป็นหลักกับอาหารทั่ว ๆ ไปแล้วยังสามารถนำข้าวเหนียวมาทำเป็นของหวาน เช่น ข้าวเหนียวถั่วดำ เป็นต้น

อาหารของภาคอีสานจะมีรสจัดและเผ็ด โดยเฉพาะ ลาบ ซึ่งจะใช้เนื้อสัตว์บดมาปรุงรสด้วยพริก มะนาว ข้าวคั่วและผักต่าง ๆ อาหารอีกชนิดที่รู้จักกันดี คือ ส้มตำ และไก่ย่าง ปลาน้ำจืดและกุ้งเป็นอาหารโปรตีนหลักของชาวภาคอีสาน ทั้งนี้เพราะเนื้อสัตว์ต่าง ๆ ค่อนข้างมีราคาแพง

ภาคกลาง

ภาคกลางเป็นพื้นที่ที่มีความเจริญทั้งทางด้านเศรษฐกิจและประเพณีวัฒนธรรมต่างๆ มีแม่น้ำเจ้าพระยาไหลผ่าน จึงทำให้เป็นพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์เหมาะกับการทำเกษตรกรรม ตลอดริมแม่น้ำเจ้าพระยาจะมีการปลูกข้าวซึ่งเป็นอาชีพของชาวนาไทยทำกันสืบต่อมา ซึ่งข้าวนั้นเป็นอาหารหลักของคนไทยทั่วไปในทุกภาค

อาหารพื้นเมืองของชาวภาคกลางส่วนใหญ่จะประกอบด้วยข้าวเจ้า ปลา เนื้อสัตว์ ผักต่างๆ และเครื่องเทศสมุนไพรต่าง ๆ และยังอุดมไปด้วยผลไม้สดชนิดต่าง ๆ สมัยกรุงศรีอยุธยาเมืองหลวงเก่าของประเทศไทย ชาวโปรตุเกสซึ่งเดินทางมาเจริญสัมพันธไมตรีได้นำเอาพริก ผักชี มะนาวและมะเขือเทศมาปลูกเผยแพร่ในหมู่ชาวไทยด้วย

ภาคกลางนิยมการรับประทานข้าวเจ้ามากกว่าภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยจะนำมาหุงเป็นข้าวสวย แต่ในบางแห่งอาจจะนำมาทำเป็นข้าวต้ม ภาคกลางยังอุดมไปด้วยปลาแม่น้ำหลากหลายชนิด มีพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูกพืชผักต่าง ๆ ผลไม้ชนิดต่าง ๆ เช่น มะม่วง ทุเรียน น้อยหน่า ส้มโอ และฝรั่ง

ภาคเหนือ

ภาคเหนือมีวัฒนธรรมและความเป็นอยู่แบบลานนาที่แตกต่างออกไปจากภาคกลางและภาคอื่น ๆ ของไทย มีพื้นที่ที่อุดมไปด้วยทรัพยากรทางธรรมชาติ มีการใช้ช้างช่วยงานชักลากไม้ออกจากป่าในประเทศไทยและตามพรมแดนพม่าและลาว ภาคเหนือยังเป็นแหล่งเผยแพร่พุทธศาสนา จะมีวัดวาอารามอยู่ทั่วไปทั้งในต่างจังหวัด อำเภอและตำบลต่าง ๆ การเดินทางโดยทางเครื่องบิน รถยนต์ และรถไฟสะดวกสบาย

อาหารพื้นเมืองของชาวเหนือ ส่วนใหญ่นิยมรับประทานข้าวเหนียว โดยการปั้นเป็นก้อนกลมเล็ก ๆ พอคำรับประทานพร้อมกับอาหารคาว แกงของชาวเหนือจะมีรสชาติที่ไม่จัดเหมือนกับภาคอื่น ๆ ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากประเทศเพื่อนบ้านของเรา เช่น แกงฮังเล และข้าวซอย อาหารที่เป็นที่รู้จักกันดีอีกอย่าง คือ แหนม

วัฒนธรรมการรับประทานอาหารของชาวเหนือเป็นที่รู้กันมานานคือ อาหารค่ำแบบขันโตก ซึ่ง “ขัน” หมายถึง ชาม “โตก” คือโต๊ะกลมเล็ก ๆ สำหรับวางอาหาร อาหารที่จะวางบนโตกคือ ข้าวเหนียว แกง ยำ หมูย่าง และเครื่องปรุงต่าง ๆ ส่วนผลไม้ขึ้นอยู่กับฤดูกาล เช่นลำใย ลิ้นจี่ซึ่งภาคเหนือของไทยสามารถปลูกได้

ภาคใต้

ภาคใต้ของไทยมีพรมแดนติดต่อกับมาเลเซีย มีความสมบูรณ์ของธรรมชาติ ติดชายทะเล มีภูเขา ตลอดเส้นทางภาคใต้ของประเทศไทย ด้านหนึ่งติดอ่าวไทยและอีกด้านหนึ่งติดกับมหาสมุทรอินเดีย ซึ่งมีเกาะและชายหาดที่มีชื่อเสียงต่างๆ มากมาย ชาวใต้ส่วนใหญ่จะทำสวน พืชที่ปลูก เช่น สับปะรด มะพร้าว ยางพารา ประชาชนส่วนใหญ่จะเป็นชาวมุสลิม และได้รับอิทธพลทางวัฒนธรรมมาจากประเทศเพื่อนบ้าน

อาหารพื้นเมืองของชาวใต้จะมีกะทิและพริกเป็นส่วนประกอบสำคัญในการปรุงอาหาร อีกทั้งยังมีอาหารทะเลให้เลือกรับประทาน เม็ดมะม่วงหิมพานต์ซึ่งนิยมนำมาทำอาหาร เช่น ไก่ผัดเม็ดมะม่วงหิมพานต์ และที่นิยมรับประทานอีกชนิดคือ สะตอ มีรสชาติที่หอม มัน ฝาด

อาหารพื้นเมืองของชาวภาคใต้ของไทยนั้นได้ว่ารับอิทธิพลมาจากหลากหลายที่ เช่น แกงไตปลา - มาเลเซีย แกงมัสมั่น - อินเดีย สะเต๊ะ - อินโดนีเซีย และในชุมชนชาวจีนยังมีเทศกาลกินเจ ซึ่งจะจัดที่ภูเก็ตในเดือนตุลาคมของทุก ๆ ปี